Vergelijking diverse smaken E-learning vs bier. Links lager, midden Ale en rechts Porter bier.

Wist u dat er in Portland, Oregon meer dan 30 bierbrouwerijen zijn? Portland heeft de meeste brouwerijen per inwoner van de hele USA. Omdat ik uit dat gebied kom heb ik een voorkeur voor ambachtelijk gebrouwen bier. Ik vind niet alle soorten lekker maar ik hou van de diversiteit  in smaken. 

E-Learning kent meerdere smaken

Vaak worden e-learning cursussen ingedeeld in niveau's. Niveau 1 omvat alleen presentatie van informatie en Niveau 5 is zeer interactief. Of je ziet een indeling aan de hand van de gebruikte tool. Bijvoorbeeld: als de cursus gemaakt is in PowerPoint dan is het niveau per definitie laag.

Level 1; not interactive, in between is a mish mash en level 5; Highly interactive.

Hoewel er niets mis is met het opstellen van een model om de verschillende soorten e-learning te beschrijven, zijn er een aantal zaken die me er niet aan bevallen. Allereerst impliceert een nummer dat we er een waarde  aan hechten zonder te kijken naar het doel  van de cursus. We neigen er naar een lage waarde als minder effectief te beschouwen. In veel gevallen wordt een cursus met alleen presentatie van informatie spottend een "page turner" genoemd. 

Tijdens een recente conferentie sprak ik met een klant op zoek naar ontwikkelaars van (wat zij noemde) "niveau 1" cursussen. Ze vertelde me dat ze niemand kon vinden in haar bedrijf die genegen was "dat soort cursussen" te maken. Blijkbaar zijn de tijden (te) goed voor e-learning ontwikkelaars. 

Oppervlakkig bekeken lijkt het dat een cursus met een zeer interactief, vertakt scenario betere  e-learning is dan een eenvoudig lineaire presentatie. Dat hoeft echter niet  zo te zijn: het hangt allemaal af van het doel van de cursus.

Level 1; "Powerpoint sucks" met een pijl naar level 5 highly interactive

Iets anders wat ik vaak tegenkom in de modellen is dat cursussen gemaakt in PowerPoint altijd automatisch op het laagste+ niveau worden ingedeeld. Gewoonlijk wordt aangenomen dat deze cursussen alleen (saaie) informatie bevatten. Lezers van deze reeks artikelen weten natuurlijk wel beter! PowerPoint is slechts een stuk gereedschap  en content neutraal. Je kunt er inderdaad eenvoudige cursussen mee maken met alleen informatie. Ook geraffineerde cursussen met veel interactie zijn echter mogelijk. Het hangt ervan af wat je wilt bereiken (en vaak ook van je budget).

Het doel bepaalt de cursusopbouw

Het uiteindelijke doel van een e-learning cursus is dat deze voldoet  aan de behoeftes  van je klant en dat de leerdoelen  ook inderdaadbehaald  worden. Dit zegt dus niets over het cursustype. Laten we als voorbeeld een vliegtuigsimulatie als niveau 5 aanduiden en een jaarlijkse compliancecursus op niveau 1. Als ik piloten voor een Boeing 787 moest opleiden, dan zou ik ze zeker niet alleen door een presentatie met alleen informatie laten gaan. Met zoveel mensenlevens op het spel moeten piloten op de meest uitgebreide en interactieve manier worden opgeleid. Volgens hetzelfde principe is waarschijnlijk een complexe en uitgebreide simulatie voor een jaarlijkse compliance cursus de verkeerde benadering. 

Mijn opinie is dat er een plaats  en tijd  is voor alle cursustypes. Soms is een eenvoudige presentatie met wat vragen inderdaad de beste benadering. Daarom moeten we niet te dogmatisch worden over de cursusopbouw en de interactiegraad. Daarom denk ik over cursustypes wat minder in niveau's maar meer als soorten bier.

Een voorbeeld: na het maaien van het gras op een warme dag smaakt een koud pilsje beter (lichter en frisser) dan een Leffe Dubbel. Als ik 's avonds uitga geef ik de voorkeur aan bier met wat meer smaak dan pils. Er is geen goede of slechte keuze of waardeoordeel. Bieren zijn nu eenmaal verschillend. Hieronder mijn (op bier gebaseerde) e-learning vragenlijst:

  • is het doel het delen van informatie of het veranderen van gedrag
  • welk niveau van interactie is echt nodig in de cursus
  • hoe moet de cursus aanvoelen (zien, smaken, ruiken)

Lezen of Doen?

Links twee bouwvakkers lezen gebruiksaanwijzing, rechts bouwvakker aan het zagen met decoupeerzaag

Tijdens het volgen van een cursus ben je aan het kijken of iets aan het doen. Er zijn een groot aantal cursussen die voornamelijk informatief zijn. In een ideale wereld zijn alle cursussen gedragsgestuurd. We weten allemaal dat dit niet reëel is. Daarnaast is de cursus (hoe goed ook) slechts een onderdeel  van het leerproces. En soms heb je alleen informatie nodig. 

Een andere vergelijking is die met een leerboek. Soms lees je alleen en denk je na over de informatie. Maar er zijn ook werkboeken met oefeningen  zodat je het geleerde kunt oefenen. Ze hebben beiden een plaats in het leerproces. Net zoals verschillende types e-learning cursussen.

Links voorbeeld van werkboek met alleen tekst, rechts werkboek met oefeningen.

Het hoeft niet altijd interactief

Niet alle cursussen vereisen evenveel interactie. Het is misschien vloeken in de kerk maar sommige cursisten vinden een opsomming van feiten prima en hebben een hekel aan een interactief scenario. Aan de andere kant is één van de waardevolle zaken in e-learning de mogelijkheid betaalbare interacties op maat te maken voor een gegeven leerdoel. 

Verveel je cursisten daarom niet met opsommingen indien je denkt dat een scenario waarin ze met de kennis een probleem moeten oplossen een beter leereffect geeft. In dezelfde geest: biedt geen complex scenario aan indien de cursisten slechte een paar sleutelbegrippen hoeven te weten. Anders gezegd: doseer de interactiviteit aan de hand van je leerdoelen. Hetzelfde geldt eigenlijk voor het visuele ontwerp.

Een passend visueel ontwerp

Het belang van een goed visueel ontwerp kan niet onderschat worden. Grafische elementen en visuele communicatie zijn belangrijke onderdelen van het leerproces. Het visuele ontwerp omvat onder andere: de plaatjes, de gebruikersinterface  en de bijdrage van beiden aan het bereiken van de leerdoelen. 

Links geen visueel ontwerpen, rechts visueel ontwerp

Dat gezegd zijnde is er ook weer geen reden een overdaad aan grafische elementen te gebruiken. De eerste regel is het eenvoudig  te houden en de aandacht  van de cursist te sturen. Je kunt uitstekend één korte tekstregel op een wit scherm gebruiken als het de cursist helpt te begrijpen wat je probeert over te brengen. 

Maar, zoals al gezegd, het visuele aspect bij je cursus speelt een belangrijke tol in de communicatie. Mensen houden van een goed ontwerp. Ook voegt het waarde toe aan de indruk dat er moeite  aan besteed is - en het dus wel belangrijk  zal zijn. Idealiter trekt het de cursist het onderwerp in. Hoewel een mooi flesje en een leuk etiket ook bij bier belangrijk zijn moet de inhoud overigens wel smaken. Datzelfde geldt bij e-learning: vorm zonder inhoud gaat (ook) niet lukken. 

Ik vind het "bier" model handzaam omdat je het flexibel kunt toepassen. Het model onderkent dat e-learning cursussen verschillen van karakter. Sommige zijn rijker en interactiever dan andere. Ook is de waarde voor de cursist niet afhankelijk van de plaats in het model (de soort bier) maar van de leerdoelen (waarvoor drink ik het bier op dat moment)? En dit is de sleutel: voor specifieke doelstellingen moet je de juiste soort cursus bouwen. Eenvoudig eigenlijk, niet? 

Bron: Rapid e-learning blog